Kettingslijtage,

Published : 14/12/2016 11:45
Categories : Techniek

Kettingslijtage,  "rekken" van een ketting en ketting onderhoud

versleten kettingschakelFietsers spreken vaak over het "rekken" van een ketting, alsof de platen van een ketting onder belasting langer worden. Het begrip "rekken" is hier eigenlijk niet van toepassing. De belangrijkste oorzaak van het langer worden van een ketting is de slijtage. Op de afbeelding hiernaast is de slijtage op de kettingpen en de kettingrol goed te herkennen.

De onderdelen van een ketting slijten in het gebruik, in de lengterichting en in de dwarsrichting. Nu hebben wij geen invloed op de materiaalkeuze en bouwwijze die door een kettingfabrikant zijn toegepast. In dit artikel kijken we naar smering.

Er zijn drie punten, waar een ketting smering nodig heeft. Ten eerste, en vooral, de kettingplaten. Als je de ketting in de aandrijving in gang is bewegen de kettingplaten om de link pinnen. Dit verloopt soepel als de wrijvingsweerstand tussen binnen- en buitenplaten zo laag mogelijk is. Door toepassing van speciale coating of door de juiste smering. Ten tweede, de binnenkant van de rollen moeten gesmeerd gesmeerd blijven. Als de rollen niet (kunnen) rollen, dan schuiven ze langs de tanden van het kettingblad, de tanden van de cassette én de tanden van de derailleurwieltjes. Schuiven ( in plaats van rollen ) versnelt de slijtage van zowel de tanden in de aandrijving alsook de slijtage van de kettingrollen.


Bij moderne - busloze - kettingen kan het smeermiddel gemakkelijk op de juiste plaatsen doordringen. Als olie wordt toegevoerd aan de contactvlakken van de platen en tussen de rollen en de binnenplaten, kan deze gemakkelijk doorstromen.  Een goed smeermiddel heeft onder belasting nog steeds een goede smeerfilm tussen de contactvlakken in een ketting. Hierdoor wordt de slijtage van een ketting geminimaliseerd.

Vergelijkende test kettingslijtage

vergelijkende kettingslijtageHiernaast een vergelijkende test van kettingslijtage onder gelijke laboratorium omstandigheden. Bron; MTBR.com.

In de tabel de gemeten slijtage te zien na 2800 km. De donker blauw balk geeft de slijtage tussen de binnen en buitenplaat weer. De lichtblauwe balk laat de slijtage van de kettingrol plus binnen-en buitenplaat zien.  
In de grafiek is te zien dat na 2800km alle geteste kettingen ( ver) voorbij de vervangingsgrens zijn.

Het liefst rijden we natuurlijk met de beste ketting, de ketting die het lichtst rolt, de best schakelende ketting, de ketting met de langste levensduur en het minste geluid produceert. Helaas beschikken we niet over objectieve meetgegevens van de nieuwste kettingen. Kettingfabrikanten vernieuwen hun assortiment en modificeren hun kettingen. Zo modificeerde Shimano onlangs haar 11 speed XTR ketting CN-HG900 nadat in de praktijk bleek dat de slijtvastheid van deze ketting XTR onwaardig was. De opvolger CN-HG901 presteert op punt van slijtage stuk beter dan de voorganger.

Kettingslijtage kritischer bij 11 en 12 speed?

In de werkplaats krijgen we regelmatig de vraag of de slijtage bij 11 speed kettingen kritischer is dan voor 10 speed kettingen?  Om die vraag te beantwoorden kijken we even naar de afmetingen van de onderdelen in de aandrijving.  De afmetingen / basisvorm voor kettingen, tandwielen en cassettes zijn gestandariseerd. Dit betekend dat de steek van de ketting, en tanden voor alle merken en alle versnellingen hetzelfde is. Enig verschil is de dikte van het materiaal. Een kransje voor een 6 versnelling aandrijving is dikker dan een kransje uit een 12 speed aandrijven. Voor slijtage in de lengte richting van de ketting is de slijtagegrens voor 7, 8, 9, 10, 11 en nu ook voor 12 speed kettingen hetzelfde.

Een ketting slijt echter ook in de dwarsrichting door slijtage van de kettingplaten. Er ontstaat een klein beetje speling in de dwars richting op de ketting. Daardoor wordt de ketting 'soepel' in de dwarsrichting. Daardoor kan het voorkomen dat je bij het op- of schakelen, de derailleur één positie opschuift, en de ketting keurig netjes op het kransje van de startpositie blijft liggen. De ketting heeft dan (te) veel speling in de dwarsrichting. Zorg voor de juiste afstelling van de achterderailleur. Door deze tijdens het schakelen zo dicht als mogelijk onder de tandkransjes door te laten 'schuiven' worden de negatieve effecten van dwarsspeling zo klein mogelijk gehouden. Kijk daarvoor in het serviceblad van de leverancier van je achterderailleur.

Share this content

Add a comment

 (with http://)